Wanneer bij een cliënt de stervensfase wordt gemarkeerd, verandert niet alleen de zorginhoud. Ook de organisatie moet meteen meebewegen: wie coördineert, welke wensen en professionele afspraken zijn actueel, wie is buiten kantooruren bereikbaar en welke medewerker kan het team ondersteunen? Een algemene notitie ‘palliatief beleid’ is daarvoor te weinig. Richt iedere dienst in rond dezelfde toegankelijke afspraken en een duidelijke escalatieroute.
Gebruik na professionele markering één organisatorische startcheck. Bevestig de coördinator, leg bereikbaarheid en vervanging vast, maak het actuele individuele zorgplan toegankelijk en plan een gerichte overdracht voor avond, nacht en weekend. HR en planning borgen capaciteit en deskundigheid; behandelbesluiten blijven bij de bevoegde zorgprofessionals.
Laat de professionele markering het organisatieproces starten
De richtlijn Zorg in de stervensfase benadrukt dat herkenning en markering door het betrokken behandelteam nodig zijn. Maak daarvan lokaal een herkenbaar startsignaal voor de organisatie. Zodra de verantwoordelijke professionals deze fase hebben vastgesteld, moet duidelijk zijn wie de personele en praktische randvoorwaarden controleert en welke teams worden geïnformeerd.
Een planner of teamleider stelt de stervensfase niet zelf vast. Die rollen zorgen er wel voor dat de uitkomst niet in één dossierregel blijft staan. Leg vast wie de dienstcoördinator informeert, wie het rooster beoordeelt en wie controleert of noodzakelijke deskundigheid en bereikbaarheid ook buiten kantooruren beschikbaar zijn.
Wijs coördinatie en vervanging expliciet toe
Het Kwaliteitskader palliatieve zorg plaatst coördinatie en continuïteit bij een herkenbare centrale zorgverlener. Zorg voor Beter vertaalt dit praktisch: betrokkenen moeten weten wie de regiebehandelaar of coördinator is en hoe die bereikbaar is. Noteer daarom per cliënt wie de zorg coördineert, welke professional behandelvragen beantwoordt en wie bij afwezigheid overneemt.
Maak de rol uitvoerbaar. Reserveer tijd voor afstemming met cliënt en naasten, betrokken disciplines en opvolgende diensten. Een naam zonder beschikbare tijd of vervanger is geen geborgde coördinatie. Houd daarnaast de organisatorische proceshouder zichtbaar: die bewaakt toegang, bezetting en herstel van knelpunten, maar neemt geen zorginhoudelijke beslissing over.
Maak het actuele zorgplan in iedere dienst beschikbaar
Palliaweb beschrijft dat afspraken in de stervensfase moeten zijn vastgelegd in een individueel zorgplan of Zorgpad Stervensfase en beschikbaar moeten zijn voor betrokken zorgverleners. Controleer daarom of avond-, nacht- en weekendmedewerkers de actuele professionele afspraken, wensen en contactgegevens kunnen raadplegen via het daarvoor bestemde dossier.
Test toegang met de werkelijke rollen en apparaten. Een autorisatielijst zegt niet of een invaller de relevante informatie tijdig vindt. Maak ook een veilige noodroute voor tijdelijke systeemuitval. Gebruik geen los gedeelde foto of ongecontroleerde samenvatting als structurele vervanging van het cliëntdossier.
Plan deskundigheid op het moment dat zij nodig kan zijn
Het kwaliteitskader vraagt dat zorgverleners vanuit hun functie passende deskundigheid verwerven, onderhouden en vastleggen. Vertaal dit niet naar de verwachting dat iedere medewerker alles zelfstandig moet kunnen. Breng per dienst in beeld welke basiskennis nodig is, welke handelingen een specifieke bevoegdheid of bekwaamheid vragen en welke deskundige op afroep beschikbaar is.
Geef nieuwe, tijdelijke en nachtdienstmedewerkers een gerichte introductie op de lokale route. Leg uit waar afspraken staan, wie zij bellen en wanneer directe ondersteuning nodig is. Plan begeleiding naast de inzet wanneer iemand nog niet zelfstandig binnen de lokale taakafbakening kan werken. Een bezet rooster is geen bewijs dat de deskundigheidsmix klopt.
Maak de dienstoverdracht kort, gericht en tweezijdig
De richtlijn noemt goede overdracht, documentatie en afspraken over beschikbaarheid en bereikbaarheid als voorwaarden voor continuïteit. Gebruik daarom een vaste mondelinge of beveiligd digitale overdracht voor de punten die de volgende dienst nodig heeft: actuele situatie, geldende professionele afspraken, aandachtspunten voor cliënt en naasten, open acties en de bereikbare coördinator.
Laat de ontvangende medewerker bevestigen dat de informatie en toegang compleet zijn. Splits zorginhoud en organisatieproblemen: een ontbrekende autorisatie, onbereikbare achterwacht of te krappe bezetting krijgt een eigen herstelactie met eigenaar. Zo verdwijnt een randvoorwaarde niet in de cliëntnotitie en blijft het dossier vrij van onnodige HR-informatie.
Plan ook overdracht na overlijden en teamnazorg
Zorg in de stervensfase eindigt organisatorisch niet op het moment van overlijden. Leg vooraf vast wie de betrokken professional en naastenroute activeert, welke administratieve acties volgen en wie openstaande informatie overdraagt. Laat medewerkers de geldende professionele en lokale procedure volgen; dit artikel geeft geen medische of postmortale werkinstructie.
Bespreek na afloop wat de organisatie kan leren. Waren deskundigheid en achterwacht bereikbaar, werkte dossiertoegang, bleven afspraken tussen diensten gelijk en was er ruimte voor steun aan medewerkers? Koppel structurele knelpunten aan scholing, roosterontwerp of bereikbaarheidsafspraken. Deel in een teamevaluatie alleen cliëntinformatie die voor dat doel noodzakelijk is.
Toepassen
Werkgeverscheck
Gebruik deze controlelijst als startpunt. De concrete situatie en actuele primaire bron blijven bepalend.
- Koppel professionele markering aan een vaste organisatorische startcheck.
- Bevestig coördinator, behandelroute, vervanger en bereikbaarheid per dienst.
- Test actuele dossiertoegang voor vaste, tijdelijke en nachtdienstmedewerkers.
- Plan de benodigde deskundigheid en ondersteuning naast de basisbezetting.
- Draag open acties en organisatorische knelpunten gericht over.
- Evalueer bereikbaarheid, toegang, bezetting en teamondersteuning na afloop.
Waar de grens ligt
Deze publicatie beschrijft personeelsorganisatie en continuïteit rond zorg in de stervensfase in verpleeghuis- en thuiszorg. Zij is geen hulpmiddel om de stervensfase te diagnosticeren en geeft geen behandel-, medicatie- of postmortale instructies. Markering, zorginhoudelijke besluiten en behandeling blijven bij bevoegde en bekwame professionals volgens de actuele richtlijn en de individuele cliëntsituatie. Bronnen gecontroleerd op 28 september 2026.
Bronverantwoording
Primaire en sectorale bronnen
Geraadpleegd op 28 september 2026. We volgen relevante wijzigingen en actualiseren wanneer de norm, data of bron verandert.
- Palliaweb: Richtlijn Zorg in de stervensfase — organisatie van zorgRichtlijnonderdeel over coördinatie, overdracht, documentatie, bereikbaarheid en beschikbaarheid in de stervensfase.
- Zorg voor Beter: coördinatie en continuïteit van palliatieve zorgPraktische uitwerking voor langdurige zorg over coördinatie, regie, bereikbaarheid en eenduidige overdracht.