Scabiës kan in de langdurige zorg laat worden herkend, terwijl medewerkers tussen bewoners, teams en locaties bewegen. Een losse ziekmelding of extra schoonmaakactie is dan geen beheersplan. Maak vanaf het eerste bevestigde signaal één route voor deskundige beoordeling, bron- en contactonderzoek, gelijktijdige behandeling, personeelsinzet, communicatie en evaluatie.
Wijs direct een uitbraakcoördinator aan en laat deskundigen bepalen wie tot welke behandel- en contactgroep behoort. Koppel die groepen aan roosters, locaties, linnenstromen en relevante externe inzet. Plan behandeling en hygiënemaatregelen als één gezamenlijk moment; deel met planners alleen de inzetinformatie die zij nodig hebben en laat medische beoordeling bij de bevoegde professionals.
Start met deskundige regie, niet met aannames
De actuele LCI-richtlijn beschrijft dat scabiës in instellingen voor langdurige zorg soms pas opvalt wanneer medewerkers klachten krijgen. Bewoners kunnen atypische of weinig uitgesproken klachten hebben. Laat een signaal daarom medisch en infectiepreventief beoordelen en gebruik geen zelfgemaakte symptomenlijst om medewerkers of bewoners als besmet of vrij van scabiës te classificeren.
Stel bij een uitbraak een team samen met ten minste de zorginhoudelijke verantwoordelijke, deskundige infectiepreventie, planning en communicatie. Betrek de bedrijfsarts voor de arbeidsrelevante beoordeling en stem met de GGD af wanneer de meldings- en uitbraakcriteria dat vragen. Leg één coördinator, besluitlijn en bereikbaar vervanger vast, ook buiten kantooruren.
Koppel het contactonderzoek aan de personeelsplanning
Bron- en contactonderzoek gaat verder dan de medewerkers die op de dag van de diagnose zijn ingeroosterd. De LCI-richtlijn vraagt om terugkijken naar intensief contact in de relevante periode en noemt bij scabiës crustosa ook mensen die in de leefruimte zijn geweest of contact hadden met kleding of beddengoed. Denk daarom ook aan nachtdiensten, invalkrachten, leerlingen, behandelaren, huishouding, linnenkamer en medewerkers die inmiddels op een andere locatie werken.
Maak een versievaste contactlijst met dienst, locatie, cliëntcontact en relevante materiaal- of linnenstromen. Laat deskundigen de contacten indelen; laat planners die classificatie niet zelf afleiden uit functietitel of rooster. Informeer ook uitzendbureaus en andere betrokken organisaties via een aangewezen contactpersoon, zonder meer gezondheidsinformatie te delen dan noodzakelijk.
Plan behandeling en hygiëne als één logistiek moment
De LCI-richtlijn benadrukt dat de index en aangewezen contacten gelijktijdig worden behandeld om directe herbesmetting vanuit nog onbehandelde personen te voorkomen. Dat maakt een uitbraak ook een planningsvraagstuk. Stem het medische behandelbeleid, de hygiënevoorschriften, linnen- en kledingprocessen en de beschikbaarheid van voldoende personeel op hetzelfde tijdvenster af.
Maak per locatie zichtbaar welke werkzaamheden vóór, tijdens en na het gezamenlijke moment nodig zijn, wie die uitvoert en welke bezetting voor veilige zorg overblijft. Houd ruimte voor een tweede behandelronde of herbeoordeling wanneer de deskundige route dat voorschrijft. HR en planning organiseren de randvoorwaarden; zij schrijven geen behandeling voor en verzamelen geen diagnose-informatie buiten de daarvoor ingerichte medische lijn.
Maak inzetbesluiten taakgericht en tijdelijk
De arbeidsrelevante aanvulling van de LCI-richtlijn noemt werknemers tegelijk risicoloper en mogelijke risicovormer. Laat de bedrijfsarts of andere bevoegde deskundige adviseren over kwetsbare medewerkers en over eventuele tijdelijke aanpassing van werkzaamheden. Leg in het rooster alleen vast welke inzet wel of niet passend is, voor welke periode en wanneer herbeoordeling plaatsvindt.
Gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen alleen volgens de actuele deskundige instructie en het specifieke uitbraakbeleid. Voeg geen lokale maatregel toe omdat die zichtbaar of geruststellend lijkt. Het RIVM heeft op 3 september 2026 het gebruik van overschoenen uit de scabiësbijlage verwijderd, omdat daarvoor geen aantoonbare meerwaarde is en de tekst zo aansluit op de SRI-richtlijnen.
Communiceer per rol en bescherm medische gegevens
Maak aparte boodschappen voor bewoners en vertegenwoordigers, direct betrokken medewerkers, overige teams en externe organisaties. Benoem wat zij moeten doen, vanaf welk moment en waar vragen of nieuwe signalen worden gemeld. Voorkom openbare namenlijsten, groepsapps met diagnoses of een roosterlabel waaruit een medische situatie kan worden afgeleid.
De bedrijfsarts beheert de individuele medische beoordeling. De werkgever ontvangt alleen informatie die nodig is voor veilige inzet en organisatorische maatregelen. Laat communicatie vooraf controleren op begrijpelijkheid en consistentie, zodat verschillende locaties niet ieder een eigen behandel- of hygiëneadvies gaan verspreiden.
Sluit af met een reconstructie van de hele keten
Houd tijdens de uitbraak een logboek bij van signalen, besluiten, contactlijsten, gezamenlijke momenten, personeelsaanpassingen en communicatie. Registreer ook externe inzet en overplaatsingen. Zo kan het uitbraakteam beoordelen of iedereen tijdig is bereikt en waar herbesmetting of vertraging kon ontstaan.
Evalueer na beëindiging niet alleen het aantal gevallen. Kijk ook naar de tijd tussen eerste signaal en deskundige beoordeling, volledigheid van de contactinventarisatie, beschikbaarheid van personeel, bereik van externe partijen en uitvoerbaarheid van de hygiëne-instructies. Verwerk verbeteringen in het uitbraakplan, onboarding en contractafspraken met flexleveranciers.
Toepassen
Werkgeverscheck
Gebruik deze controlelijst als startpunt. De concrete situatie en actuele primaire bron blijven bepalend.
- Wijs een uitbraakcoördinator, deskundige besluitlijn en vervanger aan.
- Reconstrueer contacten via roosters, locaties, cliëntcontact en linnenstromen.
- Laat deskundigen behandel- en contactgroepen bepalen; planners voeren die indeling alleen uit.
- Koppel behandeling, hygiëne, linnenproces en personeelsbezetting aan hetzelfde tijdvenster.
- Deel met leidinggevenden en planners alleen noodzakelijke inzetinformatie, geen diagnoses.
- Evalueer vertraging, bereik en uitvoerbaarheid en werk het uitbraakplan aantoonbaar bij.
Waar de grens ligt
Deze publicatie beschrijft de organisatorische werkgeversroute bij een scabiëssignaal in de VVT. Zij is geen diagnostiek- of behandelprotocol. Laat classificatie, behandeling, persoonlijke beschermingsmiddelen, wering en meldingsplicht bepalen door de actuele LCI-richtlijn en de betrokken bevoegde professionals, waaronder deskundige infectiepreventie, behandelaar, bedrijfsarts en zo nodig GGD.
Bronverantwoording
Primaire en sectorale bronnen
Geraadpleegd op 9 september 2026. We volgen relevante wijzigingen en actualiseren wanneer de norm, data of bron verandert.
- RIVM-LCI: richtlijn ScabiësActuele richtlijn over uitbraken in instellingen, bron- en contactonderzoek, gelijktijdige behandeling en arbeidsrelevante maatregelen.
- RIVM: Scabiës in uw zorginstellingInstellingsgerichte ondersteuning voor de organisatie van een juiste en gezamenlijke aanpak.
- Arboportaal: maatregelen bij biologische agentiaWerkgeverskader voor technische, organisatorische en hygiënische beheersmaatregelen bij biologische agentia.
- RIVM-LCI: actuele wijzigingenWijziging van 3 september 2026: overschoenen zijn uit de scabiësbijlage verwijderd wegens ontbrekende meerwaarde.